Montessori-oahpahus

Oahpahusmáilmmis Montessori-pedagogihkka čuožžu iežas erenoamáš vuogi mielde bajásgeassit nuorra mielaid. 

Dán vuogádaga guovddážis leas dan jáhku ahte oahpaheaddji rolla ii leat diktit, muhto láidestit ja láhčit dili máná lunddolaš ovdáneapmái. Dán filosofiija guovddážis lea dárkilit hábmejuvvon Montessori-biras, mii lea jurddašuvvon ovddidit iešheanalašvuođa, beroštumi ja oahppanráhkisvuođa.

Montessori-luohkká lea metičeahpes láhkai lágiduvvon movttiidahttit mánáid guorahallat, gávnnahit ja oahppat iežaset jođánisvuođas. Oahpaheaddji doaibmá gaskkusteaddjin máná ja materiálaid gaskkas, stivre sin psyhkalaš doaimmaid hehttekeahttá sin lunddolaš ovdáneami (De Serio, 2013, s. 52). Dát mearkkaša ahte seammás go rávven addojuvvo, de mánát sáhttet guorahallat ja ovdanbuktit iežaset spontánalaččat.

Okta Montessori-birrasa guovddáš prinsihpain lea iešstivrejumi ja initiatiivva ovddideapmi. Mánát ávžžuhuvvojit doaibmat iešheanalaččat strukturerejuvvon rámmaid siskkobealde, nu ahte sii sáhttet ovddidit mearridandáidduid ja iešdovddu. Montessori-materiálaid geavaheapmi, mat leat dárkilit hábmejuvvon nu ahte sáhttet iešheanalaččat rievdadit, addá mánáide jođánit máhcahaga iežaset daguid birra almmá ahte dárbbašit rávisolbmuid searvama. Dát addá sidjiide vejolašvuođa váldit badjelasas iežaset oahppanmátkki ja ovddida positiivvalaš oainnu hástalusaidenges ja maŋŋoneapmi.

Montessori-luohkás lihkadeapmi movttiidahttojuvvo ja integrerejuvvo oahppanproseassas. Mánáide addojuvvo vejolašvuohta čađahit ulbmillaš lihkadandoaimmaid, mat dorjot sin fysalaš ovdáneami ja veahkehit sin geavahit sin lunddolaš energiija buvttadeaddji vugiiguin. Go Montessori-oahpaheaddjit váldet mielde lihkadeami oahppoplánii, de dovdet ollislaš ovdáneami dehálašvuođa ja áŋgiruššet ráhkadit oahppanbirrasa mii gokčá olles máná dárbbuid.

Nubbi erenoamášvuohta Montessori-birrasis lea agiid seaguheapmi luohkkálanja siskkobealde.

Errenáiggis árbevirolaš oahpahusmálliin, mat joavkkuhit mánáid dušše agi mielde, Montessori-luohkáin leat dávjá seaguhuvvon ahkejoavkkut. Dát áigumušalaš seaguheapmi ovddida prososiála vuorrováikkuhusaid ja gaskasaš veahki go boarráset studeanttat bagadit ja bagadit nuorat ohppiid. Dán ovttadássásaš vuorrováikkuhusa bokte mánát nannejit iežaset oahppama ja ovddidit empatiija, ovttasbarggu ja ovddasvástádusdovddu earáid ektui.

Deaŧalaš lea ahte Montessori-vuogádat hilgu árbevirolaš árvvoštallanvugiid nugo formálalaš árvosániid, ráŋggáštusaid dahje bálkkašumiid. Dan sadjái lea fokus oahppanproseassas, ii ge loahppabohtosis. Go váldá eret dan preassa olggobeale bálkkašumiid ovddas, de sáhttet mánát guorahallat ja geahččalit almmá balu haga ahte eai lihkostuva. Meattáhusat oidnojit ovdánanvejolašvuođan, ja mánát ávžžuhuvvojit gierdat dassážii go gávdnet čovdosiid iešheanalaččat.

Duohtavuođas Montessori-birrasis lea ollislaš oahpahusvuohki mii fuolaha máná intellektuála, emošuvnnalaš ja sosiála ovdáneami. Go fállet doarjjan ja nannejeaddji oahppanbirrasa, de Montessori-oahpaheaddjit nannejit mánáid šaddat iešdáhtolaš, iešmovttiidahtti oahppin geat háliidit guorahallat máilmmi birrasis.

De Serio, B. (2013). Montessori-vuohki ja mánáidruovttut. Oahpahusmálle mii friddjadahttá mánnávuođa ja jođiha dan iehčanasvuhtii. Dialnet. https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=4754513 

Gentaz, E., & Richard, S. (2022). Montessori-pedagogihka doaibmaváikkuhusat mánáid psyhkalaš ovdáneapmái ja skuvlaoahppamii. Children, 9(2), 133. https://doi.org/10.3390/children9020133 

Marshall, C. (2017). Montessori-oahpahus: duođaštusvuođu geahčadeapmi. Npj Science of Learning, 2(1). https://doi.org/10.1038/s41539-017-0012-7